Thợ nội thất, thợ điện, thợ cơ khí dùng máy khoan, máy bắn vít chạy pin hằng ngày. Sau một thời gian pin giảm dung lượng: sạc đầy nhưng khoan vài lỗ đã yếu. Nhiều thợ muốn tự đóng lại pack pin bằng cell mới. Bài này không phải hướng dẫn tự làm; nó trả lời câu hỏi “muốn làm đúng thì phải học gì, và vì sao không nên thử trên pin thật khi chưa học”.
Trước hết: lưu ý từ các hãng máy
Hãng Makita (tài liệu chăm sóc pin của Makita Canada) cảnh báo pack pin đã sửa hoặc biến đổi có thể mất chức năng bảo vệ hoặc giao tiếp với máy và sạc. LG Energy Solution trong hướng dẫn an toàn khuyến cáo không dùng pin đã hư hỏng và không để người dùng cuối tự sạc pin đã xuống dưới ngưỡng tối thiểu. Hai tài liệu này áp dụng cho sản phẩm của từng hãng, không phải quy định chung cho mọi hãng; nhưng chúng cho thấy đóng lại pin máy khoan là việc đụng tới mạch bảo vệ và giao tiếp của thiết bị, nên người làm phải hiểu mình đang thay đổi gì. Đó là lý do nên học có hướng dẫn trước.
Pack pin máy khoan có gì bên trong
Một pack pin máy khoan gồm các cell trụ (thường là 18650 hoặc 21700) ghép nối tiếp để ra điện áp của máy, có thể thêm nhóm song song để tăng dung lượng; mạch bảo vệ hoặc mạch giao tiếp với máy và sạc; cảm biến nhiệt; và vỏ nhựa chịu lực. Cấu trúc cụ thể khác nhau theo hãng và theo đời máy, nên bước đầu tiên khi học là nhận diện pack của mình chứ không áp một sơ đồ chung.
Những kiến thức phải học, theo đúng nội dung lớp
Trang khóa học đóng pin của ArcLine liệt kê các nhóm kỹ năng sau; đây cũng là những thứ bạn cần có trước khi đụng vào pack pin thật:
Kiến thức cơ bản về pin và các loại pin thông dụng: Li-ion, Ni-Cd, Ni-MH, ưu nhược điểm, nhận diện loại pin trong thiết bị.
Kỹ thuật đo đạc và kiểm tra: đo điện áp, dòng, kiểm tra tình trạng cell bằng đồng hồ vạn năng và thiết bị chuyên dụng; nhận ra dấu hiệu cell yếu hoặc hỏng. Việc đo kiểm làm trước, để biết pack hỏng do cell hay do mạch; không thử sạc một pack đang lỗi để “xem có vào không”.
Hàn và lắp ráp cell: thực hành trên cell 18650, 21700, pin sắt LFP bằng máy hàn cell chuyên dụng; phương thức nối cell theo hướng dẫn của nhà sản xuất cell.
Lắp mạch bảo vệ BMS: vai trò tránh sạc quá mức, xả quá mức, quá nhiệt; cách nối đúng thứ tự.
Sửa chữa và thay thế cell hỏng: tháo rời, kiểm tra, thay cell, lắp lại, theo trang khóa học là nội dung học tại lớp dưới hướng dẫn.
Thực hành trên máy khoan thật: trang khóa học ghi lớp dùng các loại máy khoan phổ biến trên thị trường để học tháo lắp pin, kiểm tra pin và máy, bảo dưỡng, khắc phục sự cố thường gặp.
Vì sao chọn cell phải đọc datasheet
Máy khoan kéo dòng lớn trong thời gian ngắn. Datasheet của mỗi mã cell ghi dòng xả liên tục tối đa riêng, kèm điều kiện thử; một mã có dung lượng cao hơn chưa chắc có dòng xả phù hợp với máy. Vì vậy “chọn cell” không phải chọn số mAh lớn nhất mà là đối chiếu dòng xả, điện áp sạc và điện áp xả kết thúc trong datasheet với yêu cầu của máy. Đây là kỹ năng đọc tài liệu, học được trong phần kiến thức cơ bản của lớp.
Những điểm cần được kiểm trước khi coi pack là xong
Danh sách dưới đây là ví dụ các điểm kiểm, sắp theo bốn nhóm kỹ năng trên trang khóa học (đo kiểm, hàn và lắp ráp, mạch bảo vệ, thay cell); trang khóa học không công bố danh sách lỗi, và danh sách này không thay cho việc người hướng dẫn kiểm trực tiếp pack của bạn.
Đo kiểm: điện áp và nội trở từng cell đã đo trước khi ghép chưa?
Chọn cell: dòng xả trong datasheet có phù hợp với máy không? Cell mới có ghép chung với cell cũ không?
Hàn và lắp ráp: phương thức nối cell có theo hướng dẫn của nhà sản xuất cell không, mối nối đã kiểm chưa?
Mạch bảo vệ: thứ tự dây cân bằng đúng chưa; cảm biến nhiệt có được lắp đúng vị trí không?
Dụng cụ sẽ gặp trong lớp
Đồng hồ vạn năng, máy đo nội trở cell, máy hàn cell chuyên dụng và tấm niken, dụng cụ cách điện, bộ sạc đúng loại. Trang khóa học ghi trung tâm cung cấp đầy đủ dụng cụ và máy hàn cell cho buổi thực hành. Nên học trên máy của lớp trước để biết mình cần thông số nào, rồi mới quyết định mua.
Học ở đâu tại TP.HCM
Bạn có thể học đóng pin máy khoan tại ArcLine: chương trình đi từ nhận diện loại pin, đo kiểm, hàn và lắp ráp trên cell 18650/21700/LFP, đấu nối BMS, sửa và thay cell hỏng, thực hành trên máy khoan thật. Lớp 1 kèm 1, 8 buổi mỗi buổi 2,5 giờ, chọn lịch thứ Hai đến thứ Bảy, học phí ưu đãi 4.500.000đ, tại 32/19 Nghĩa Hòa, Tân Bình.
Câu hỏi thường gặp
Đóng lại pin máy khoan có an toàn không?
Không có danh sách nào đủ để tự kết luận pack an toàn. Cell đúng datasheet, mối nối đạt, mạch bảo vệ và cảm biến nhiệt lắp đúng, pack được đo kiểm là ví dụ các điều kiện cần; chúng chưa đủ để kết luận pack an toàn, tương thích với máy hay được hãng chấp nhận. Kết quả phải được người có chuyên môn đánh giá theo tài liệu của máy, bộ sạc và cell. Riêng sản phẩm Makita, hãng cảnh báo pack đã sửa hoặc biến đổi có thể mất chức năng bảo vệ hoặc giao tiếp. Đây là lý do nên học có hướng dẫn thay vì thử sai trên pin thật.
Học xong có nhận sửa pin cho người khác được không?
Kỹ năng trong lớp áp dụng cho pin máy khoan, máy bắn vít, thiết bị điện cầm tay. Việc nhận sửa dịch vụ là quyết định của bạn, tùy tay nghề và dụng cụ đầu tư sau khóa; trang khóa học không cam kết điều này.
Có dạy máy khoan hãng nào?
Trang khóa học của ArcLine ghi dùng các loại máy khoan phổ biến trên thị trường để thực hành. Hỏi trực tiếp lớp thực hành đóng pin cho thiết bị cầm tay nếu bạn có dòng máy riêng muốn mang theo.
